Psary - gmina Trzebinia

Suzaje

 suzaje1

Psarskie suzaje w roku 1954

Wielkimi krokami zbliża się koniec karnawału. Z tej okazji warto wspomnieć o tradycji, która dla starszych mieszkańców będzie wspomnieniem czasów młodości, a dla młodzieży ciekawą opowieścią. Suzaje, bo o nich piszę, są zwyczajem kultywowanym kiedyś we wsiach wschodniej części powiatu chrzanowskiego. Suzaje chodziły po wsi przez ostatnie trzy dni karnawału, aż do środy popielcowej. Dziewczyny przebierały się za mężczyzn, a chłopcy za kobiety. Wszystko było "na opak".

W Psarach chyba panował deficyt suzajów rodzaju męskiego, na co wskazują nasze zdjęcia ;) Są na nich dziewczyny w strojach cygańskich, obok tych przebranych za chłopakow. Suzaje chodziły po domach i obejściach czyniąc różne psikusy, śpiewając ludowe przyśpiewki. Domownicy obdarowywali suzaje jajami, nabiałem, ciastami czy faworkami. Pełnoletnie suzaje mogły liczyć na kieliszek czegoś mocniejszego. Do tej tradycji nawiązywały przyśpiewki w rodzaju:

"Jak suzaja przyjdzie,
Wielkie szczęście będzie.
Wojtek się ocieli,
Krowa za mąż wyjdzie."


"Przyszliśmy tu z kraju dalekiego,
Zza Dunaju szerokiego,
Gdzie ludzie do góry nogami chodzą,
Płoty kiełbasami grodzą,
A ogniem się chłodzą.
Garnki do słońca wystawiają,
Świnie po wodach pływają,
A deszcze gorzałką padają.
Powiedzieli nam ludzie,
Że w tej wsi są gospodarze bogaci,
Gospodynie życzliwe,
A dziewuchy piękne,
Tośmy przyszli z kraju dalekiego,
Zza Dunaju szerokiego,
Byście nas opatrzyli,
Grzecznie przyjęli
I na drogę co dali. Amen."

Jeżeli domownicy ociągali się z obdarowaniem suzajów, te tak śpiewały:

"Moja matko, nie opuszczaj suzajów.
Tam gdzie suzaje bywają,
Tam wielkie szczęście mają.
Kurka jajko zniesie,
Krówka się ocieli,
A na ostatku Jaś wam się wyda."

"Kiej zapusy, to zapusy.
Wbijcie jajko do kapusty.
Kiej ostatki to ostatki,
Niech tańcują stare babki."

suzaje2

Obecnie zwyczaj suzajów zanika, choć według opowiadań pana Jerzego Miernika na Nowej Wsi jeszcze kilka lat temu pojawiały sie ich orszaki. Tomasz Piszczek

suzaje3